LiF Extra – Reflectie op Pensioen Event 2026 (1)
Voice-over: Dit is Leaders in Finance, een podcast waarin we op zoek gaan naar de mens achter het succes. We praten met leiders van nu en later over hun drijfveren, carrière en privéleven.
Waarom? Omdat er meer gesproken moet worden in de financiële sector. We willen onze partners hartelijk bedanken voor hun steun. Dat zijn EY, Mogelijk Vastgoedfinancieringen en Lepaya. Je host is Tom van Disseldorp.
Tom: Welkom bij een nieuwe aflevering van de Leaders in Finance Podcast. Vandaag een extra aflevering, opgenomen direct na afloop van het Leaders in Finance Pensioenevent 2026, hier in Soesterberg bij Kontakt der Kontinenten. Vorig jaar spraken we in deze nabeschouwing over de wens om het gesprek verder te verdiepen.
Meer aandacht voor de deelnemer en een bredere, ook internationale, blik op de pensioentransitie. Met onder andere de bijdrage van professor Yves Stevens van KU Leuven en de thema’s deelnemers, data en AI hebben we die ambitie dit jaar concreet ingevuld. Er waren 120 deelnemers uit meer dan 50 organisaties aanwezig.
Het was een interessante ochtend waarin bestuurders, toezichthouders en senior professionals met elkaar spraken over de voortgang van de transitie en de strategische keuzes waar de sector voor staat. Vertrouwen van deelnemers, toezicht, uitvoerbaarheid, technologie en duurzaamheid kwamen nadrukkelijk samen. In deze aflevering blikken we terug op deze dag.
Aan tafel heb ik vier gasten die vandaag een prominente rol speelden bij dit event en op het podium stonden: Fieke van der Lecq, regeringscommissaris Transitie Pensioenen en hoogleraar Pensioenmarkten aan de Vrije Universiteit, Annette Mosman, CEO van APG, Mariëlle Lichtenberg, CEO van Blue Sky Group, en Hildegard Elgersma, partner en sectorleider Pensioenen bij EY. Van harte welkom allemaal.
Dank je wel. Voordat we beginnen, wil ik jullie vragen om jezelf even voor te stellen. Mariëlle, mag ik bij jou beginnen?
Mariëlle: Mariëlle Lichtenberg, 58 jaar, met een lange carrière bij Rabobank achter de rug, en sinds 1 oktober nieuw in deze sector als eindverantwoordelijke voor Blue Sky Group.
Tom: Leuk dat je er bent. Dan ga ik naast jou verder, Fieke.
Fieke: Ja, zoals je eigenlijk al zei: regeringscommissaris Transitie Pensioenen. Dat doe ik twee dagen in de week. Daarnaast heb ik een deeltijdfunctie als hoogleraar Pensioenmarkten aan de Vrije Universiteit en loop ik al enige tijd rond in commissariaten en toezichtfuncties, ook bij pensioenfondsen.
Tom: Hildegard.
Hildegard: Hildegard Elgersma. Ik ben sectorleider Pensioenen bij EY en vanuit die rol verantwoordelijk voor onze brede dienstverlening aan de pensioensector, pensioenuitvoerders, pensioenfondsen en ook corporates.
Tom: Dank. En last but not least, Annette.
Annette: Annette Mosman. Zoals jij zei, CEO van APG. Dat betekent dat ik een hele mooie pensioenuitvoerder mag aansturen. Wij werken voor acht fondsen en 4,5 miljoen deelnemers en zitten volop in de WTP-transitie.
Tom: Leuk, fijn dat jullie er allemaal zijn. Fieke, jij opende de dag met de keynote en hebt als regeringscommissaris overzicht over waar de sector staat. Als je nu terugkijkt op vanochtend, wat is volgens jou het belangrijkste inzicht dat je wilde meegeven?
Fieke: Dat er heel hard gewerkt wordt en dat er ook al ruimte ontstaat om vooruit te denken voorbij de WTP-invoering. Dat is op zich heel goed. Tegelijkertijd moeten we zorgen dat dat geen onrust geeft voor de partijen die nog over moeten.
Dus het wordt de komende twee jaar zoeken naar een balans tussen ruimte voor vernieuwing en rust aan het front.
Tom: We horen ook veel over tempo en voortgang, maar ook over zorgvuldigheid en vertrouwen. Zie jij dat vertrouwen bij deelnemers en in de sector groeien, of staat het juist onder druk?
Fieke: Ik heb daar geen rechtstreekse informatie over, maar ik kan me voorstellen dat, als mensen gaan merken wat de overgang voor hen persoonlijk betekent, het vertrouwen kan groeien. Het gaat bij vertrouwen wat mij betreft om doen wat je zegt en zeggen wat je doet. Als je dat voor elkaar hebt, hoef je het volgens mij ook helemaal niet meer over vertrouwen te hebben.
Want dan weten mensen waar ze aan toe zijn en wordt pensioen voor hen misschien ook iets minder belangrijk, omdat ze weten dat het goed zit. En dat kan best ook het streven zijn.
Tom: Ja, dank. Mariëlle, jij sprak in het duo-interview over uitvoering en toezicht. Vorig jaar werd hier duidelijk uitgesproken dat de deelnemer nadrukkelijk centraal moest staan in het gesprek.
Waar zit volgens jou nu de grootste uitdaging om die deelnemer daadwerkelijk centraal te stellen in deze fase van de transitie?
Mariëlle: Ja, het is misschien heel gek om het buiten jezelf te leggen, maar het zit misschien wel in de interesse, of misschien juist het gebrek aan grote interesse, van de gemiddelde deelnemer om zich hierin te willen verdiepen. En daar ligt dus een uitdaging, denk ik.
En ik ben zelf nog, ook voor mezelf, aan het nadenken over het dilemma of je zoveel mogelijk mensen echt wilt bereiken, activeren en bij wijze van spreken enthousiast wilt maken om zich te verdiepen in hun pensioen, tegenover misschien een veel reëlere doelstelling: zorgen dat de communicatie aan deelnemers zo helder en duidelijk mogelijk is, en vervolgens heel veel hulp bieden om die informatie te begrijpen, te doorgronden en toegankelijk te maken, zodat we in ieder geval voor de mensen die daar behoefte aan hebben eventuele zorgen, vragen of onduidelijkheden kunnen wegnemen. Ik denk dat dat misschien wel de meest reële doelstelling voor ons zou moeten zijn.
Tom: Is dit dan primair een technische operatie, of vraagt het fundamenteel ander leiderschap binnen uitvoeringsorganisaties?
Mariëlle: Dan ben ik geneigd om het iets breder te trekken dan puur anders met de deelnemer omgaan of de deelnemer nog centraler stellen, zoals je zei. Het is met name de enorme grote verandering die we met elkaar door moeten maken, die een beroep doet op veel meer changeability, of verandervermogen. Dat moet echt in hoog tempo groeien.
Dat vraagt wel echt om helder, goed en duidelijk voorbeeldgedrag van leiders.
Tom: Hildegard, jij zat vorig jaar ook in deze nabeschouwing. Toen spraken we over de wens om het gesprek breder en internationaler te trekken. Met de bijdrage van Yves Stevens en het panel over data en AI is dat dit jaar duidelijk zichtbaar geweest.
Als jij het vergelijkt met vorig jaar, waar zie jij de grootste inhoudelijke verdieping?
Hildegard: Ik denk dat je terecht Yves noemt. We hadden een prachtige beschouwing van pensioenen in internationaal perspectief. En wat mij daarin heel erg is bijgebleven, is dat er niet sprake is van één pensioenbegrip.
Je kunt ook niet heel simpel verschillende landen met elkaar vergelijken, omdat eigenlijk alles anders is. En hij had het over pensioenidentiteiten. Wat ik ook heel mooi vond, is dat hij aangaf dat door de introductie van de WTP ook de pensioenidentiteit in Nederland aan het veranderen is.
En dat is denk ik iets wat wij ons goed moeten realiseren. Dus dat qua internationaal perspectief. En data en AI vond ik ook een heel mooi panel, met inzichten in niet alleen hoe dingen beter zouden kunnen gaan, maar ook al een aantal concrete voorbeelden van hoe AI wordt ingezet om processen te verbeteren.
Niet alleen de ondersteunende processen, maar ook de primaire processen. En ik vond het wel heel mooi wat Jonathan Koopmans zei: de WTP kunnen we niet doen zonder AI.
Tom: Mariëlle knikt heel erg instemmend, zowel bij Yves Stevens als bij data en AI. Is er iets wat je wilt aanvullen?
Mariëlle: Ja, vanuit de vergelijking die ik natuurlijk ongeveer elke dag maak tussen wat ik nu zie en beleef en de bankensector, is er denk ik heel veel te leren en te halen uit een aantal dingen waar de bankensector al doorheen is gegaan. Dat heeft alles te maken met omgaan met nieuwe technologieën, maar ook met de inzet van AI, waar banken toch wel weer wat eerder mee zijn begonnen en ook al heel veel van hebben geleerd. En ook met versnelling in IT-delivery.
We hebben in de bankensector die way of working op allerlei manieren verder ontwikkeld om veel sneller features uit te rollen. Maar dat hebben we in deze sector in mijn beleving ook heel hard nodig. Dus ja, daar word ik altijd heel enthousiast van.
Ik vond Yves echt geweldig. En ook nog met zoveel humor. Dan hoor je gewoon elk woord, dus dat vond ik echt heel knap.
Maar de onderwerpen, en zeker data, technologie, AI en wat het allemaal kan betekenen voor deze sector: daar word ik wel enthousiast van. Maar het is ook een grote opgave.
Tom: Ja, leuk. Ik zie je ook helemaal glunderen als je erover praat. Annette, jij sloot de ochtend af met een keynote namens APG.
Als grote uitvoerder draag je verantwoordelijkheid voor miljoenen deelnemers en sta je midden in de operatie. Wat wilde jij de zaal vandaag vooral meegeven?
Annette: Voor mij was het belangrijkste dat we het veel over de WTP hebben, en een beheerste transitie is superbelangrijk. Wij hebben er nu vijf overgebracht en nog drie te gaan. Dus die focus moeten we vooral niet verliezen.
Maar er is ook een wereld ná de WTP. En ik denk dat we moeten kijken naar vragen als: hoe is de governance van de pensioenfondsen ingericht? Hoe verdiep je je daarin? Hoe zorg je voor alignment met die besturen?
Heb je al de discussie over hoe in ons geval acht fondsen in de SPR samenwerken, hoe die SPR-besturing eruit gaat zien, welke rapportages daarvoor nodig zijn en welke rol AI daarin kan spelen?
Wij hebben toch ook het doel om de kosten per deelnemer omlaag te krijgen, in het belang van die deelnemers. Dus mijn belangrijkste oproep is: laten we de beheerste transitie vooral voortzetten, maar ook als leiders al nadenken over de periode erna.
Want die periode is anders dan onder het nFTK.
Tom: En waar zie je de samenhang tussen alles wat vandaag is besproken: deelnemersbelang, toezicht, data en AI, duurzaamheid?
Annette: Voor mij zit de samenhang in het vertrouwen. Ik noemde in mijn keynote ook dat we er alles aan moeten doen om deelnemers goed, juist en tijdig te informeren. Transparantie dus. Maar het is ook fair to say dat de opdracht bij ons ligt.
Wij beleggen geld, we administreren voor heel veel deelnemers, die voor hun levensonderhoud straks afhankelijk zijn van ons. Van hun inkomen van later. En voel die verantwoordelijkheid.
En dat doe je door rendementen te behalen, goede administratie te voeren, in control te zijn en lage kosten te hebben. En ik denk dat daar die drie thema’s samenkomen: de deelnemer, duurzaamheid, dus investeren in een infrastructuur die een goed leven mogelijk maakt, en ook AI, als mogelijkheid om de kosten te verlagen en op een goede manier te communiceren.
Dus uiteindelijk gaat het om waarom wij er zijn, en dat is een goed pensioenstelsel uitvoeren ten behoeve van de deelnemer.
Tom: Dank, dank voor de heldere uitleg. Fieke, wat wil jij hier nog aan toevoegen?
Fieke: Het kan zijn dat de luisteraar nu denkt dat Annette en ik iets anders bedoelden over wel of niet al vooruitdenken na de WTP. Ik bedoel niet dat je als uitvoerder niet vooruitdenkt over hoe je je klanten zo goed mogelijk bedient na de transitie. Dat is natuurlijk altijd heel belangrijk en goed.
Ik doelde meer op de wensen die er zijn om de regelgeving aan te passen, en de trajecten die dat weer met zich meebrengt. Dus dat is meer op landelijk niveau. Dat misverstand wilde ik graag even oplossen.
Tom: Oké, dank, dat is helder. Dan stel ik een laatste vraag waarop ik jullie alle vier wil vragen te antwoorden.
We zitten midden in een historische transitie. Over tien jaar kijken we hierop terug. Wat gaat uiteindelijk bepalend zijn voor hoe deze periode wordt beoordeeld? Techniek, communicatie, leiderschap, moed, samenwerking? Graag een korte reflectie.
Hildegard: Ik denk dat alles wat jij noemt goede punten zijn, maar ik wil er eigenlijk twee uit halen. Ik denk dat samenwerking superbelangrijk is. Niet alleen binnen je organisatie, dus dat je weggaat van alle silo’s, maar echt gaat samenwerken.
Maar ook breder in het ecosysteem. Dat is één. En het tweede is de blik van buiten.
Ga niet zelf alles opnieuw willen uitvinden, maar leer van andere organisaties en andere sectoren. En ik denk bijvoorbeeld dat de blik vanuit de bankensector, Mariëlle, heel goede voorbeelden biedt van hoe we de sector verder kunnen helpen.
Annette: Ik wil daarop aanvullen. Ik denk dat we over vijf of tien jaar terugkijken en zeggen dat het echt een succesvolle transitie was. Deze sector, ik begon het ook in mijn keynote al te zeggen, heeft heel veel goede mensen.
Dus dat invaren en die WTP-transitie, dat kunnen we. Maar we hebben dat wel gedaan in een periode van economische voorspoed. Nu weet ik dat er van alles gebeurt op geopolitiek niveau en dat we echt moeten afwachten hoe dit jaar loopt.
Maar in ieder geval kregen de deelnemers van die 26 fondsen echt goed nieuws in termen van verhogingen. En de proof of the pudding van dit stelsel, dus niet de uitvoering of de kwaliteit van het invaren, maar de echte proof of the pudding, komt in de komende jaren.
Wat gaat er gebeuren bij economische tegenwind? Hoe gaan we deelnemers daarop informeren? En hoe reageren deelnemers ook op variërende pensioenuitkomsten?
Ik denk dus dat we dan zullen zeggen: daar lag echt de lakmoesproef voor dit nieuwe stelsel en voor de WTP.
Mariëlle: Nou, na vijf maanden durf ik nog niet goed in te schatten hoe we hier over tien jaar op terugkijken. Na vijf maanden in deze sector bedoel ik dan.
Ik sluit me heel erg aan bij zowel Hildegard als Annette. Ik hoop dat we erop terugkijken met het gevoel dat het goed was dat we ervaringen van buiten hebben opgehaald, omdat dat ons heeft geholpen om gebruik te maken van de wet van de remmende voorsprong op heel veel terreinen.
Moed en leiderschap zijn heel hard nodig, maar dat merk ik al vanaf dag één, om met elkaar door deze hele impactvolle transitie te komen op een beheerste manier.
Wat ik deze sector over tien jaar vooral zou toewensen, is dat de gemiddelde Nederlander gerust is op zijn pensioen. En daarin hebben wij een hele belangrijke taak.
Tom: Fieke, afsluitende woorden?
Fieke: Ja, de pensioensector was in het verleden niet zo heel veranderingsbereid. En nu heeft zij in elk geval getoond veranderingsbekwaam te zijn. Dus ik hoop ook dat dat een veranderingsbereidheid aanwakkert voor de verdere toekomst, om verbeteringen te blijven doorvoeren.
Dat je meer dynamische efficiëntie ziet, dat je elke keer klaar bent voor de wereld van nu en de wereld daarna. Want de deelnemers verdienen dat.
Tom: Dat zijn mooie woorden, dank. Wat vandaag duidelijk werd, is dat de pensioentransitie geen puur juridische of technische exercitie is. Het is een maatschappelijke operatie waarin de deelnemer, vertrouwen en internationale context onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Dank aan jullie voor jullie bijdrage op het podium en hier aan tafel. We zien elkaar volgend jaar op donderdag 4 maart 2027 bij het Leaders in Finance Pensioenevent. En dank aan de luisteraars voor het luisteren naar deze extra aflevering van Leaders in Finance.
Graag tot een volgende keer.
Voice-over: Dit was Leaders in Finance. We hopen dat je deze aflevering met veel plezier hebt beluisterd. We stellen je feedback erg op prijs.
Wat houdt je bezig en over wie wil je meer horen? Laat het ons weten via een review, op onze socialmediakanalen of gewoon direct via e-mail. We waarderen het enorm als je dat doet.
Tot slot danken we onze partners voor hun steun. Dat zijn EY, Mogelijk Vastgoedfinancieringen en Lepaya. Benieuwd wat we nog meer allemaal doen?
Volg ons of kijk op leadersinfinance.nl. Tot de volgende Leaders in Finance en bedankt voor het luisteren.