Yves Stevens

Professor Yves Stevens (KU Leuven), hartelijk dank dat u de tijd neemt om met ons te spreken in de aanloop naar het Pensioen Event 2026. Om te beginnen: kunt u zichzelf kort introduceren en iets vertellen over uw achtergrond
Natuurlijk. Ik ben Yves Stevens. Ik ben jurist van opleiding en momenteel ben ik gewoon hoogleraar aan de KU Leuven, waar ik ook de gespecialiseerde opleiding pensioenrecht coördineer. Door de jaren heen heb ik in heel wat landen gewerkt. Voor de Europese Commissie heb ik in veel Europese landen projecten gedaan. Daarnaast heb ik onderwijs en onderzoekopdrachten gehad in de VS, Japan, Australië, Mongolië, Azerbeidzjan en zo verder. Ik heb eigenlijk ongeveer al overal gezeten.
De afgelopen jaren heb ik verschillende projecten gelopen, soms kleiner, soms ook groter, onder meer in Nederland.

U spreekt op 5 maart tijdens het Leaders in Finance Pensioen Event. Wat maakt uw rol binnen de pensioensector voor u interessant en betekenisvol?
In de Belgische context is dat ik eigenlijk de brug kan maken tussen verschillende pensioenpijlers. Dus dat ik mensen uit de eerste, tweede en derde pijler met elkaar in contact breng. Via een opleiding die ik al twintig jaar organiseer aan de KU Leuven, rond pensioenrecht, merk ik dat we verschillende spelers uit verschillende pijlers echt samenbrengen.
Ik denk dat dat mijn belangrijkste rol is. Ook op Europees niveau en op wereldniveau is mijn rol ook sterk verbindend. Zo ben ik voorzitter van INPER, het International Network of Pension Researchers. Daar is mijn rol vooral verbindend over landen heen en ik begeleid jonge academici, maar ook meer ervaren academici die bezig zijn met pensioenonderzoek. We zijn net over de honderdste professor gegaan die lid is geworden van het netwerk. INPER is exclusief voor academici. We organiseren jaarlijks een seminarie en om de twee jaar een conferentie. Dat is de hoogmis, economisch, juridisch en sociologisch. Maar dat staat dus in principe niet open voor externen.

Als we kijken naar de pensioensector: wat ziet u op dit moment als de grootste strategische uitdaging?
Als ik naar Nederland kijk, en ik zeg dit natuurlijk als externe, dan zijn er voor mij twee grote uitdagingen.
Ten eerste: het invaren. Dat is echt een enorme operatie. Het omzetten van alle bestaande rechten naar het nieuwe systeem veronderstelt – of vertrekt vanuit de aanname – dat alle data heel helder zijn en goed zijn opgeschoond (data clearing). En ik weet uit het verleden, bijvoorbeeld bij fusies van ondernemingen en fusies van pensioenfondsen, dat dat een heel heikel thema kan zijn. Ik hoop dus echt dat die data en die data-clearing voldoende helder zijn. Maar als buitenstaander is dit natuurlijk altijd moeilijk in te schatten.
Het tweede is ‘kapitaaluitkeringen’. Wat jullie het ‘bedrag ineens noemen’. Het zou misschien mogelijk worden om 10% ineens op te nemen. Dit soort van veranderingen kunnen een reële verschuiving veroorzaken in het denken over pensioenen in Nederland. Want heel snel komt dan de vraag: waarom 10%? Waarom geen 50%? Of geef mij 20%? Of geef mij alles? We weten uit landen die starten met lump sum, met bedrag ineens, dat dat een very slippery slope kan zijn. Omdat het daadwerkelijk de filosofie van pensioen verandert. Mensen krijgen dan niet enkel een rente, maar gaan zeggen: ik moet dat zelf beheren. Dan neem ik zelf het beleggingsrisico en het lange-levensrisico op.
Dus voor mij zijn er twee grote issues: de data-clearing bij het invaren – en hoe dat precies gaat verlopen, want daar gaan volgens mij veel vragen over komen: is die data-clearing goed gebeurd? En daarnaast bedrag ineens, dat vind ik heel risicovol voor de Nederlandse cultuur.
Tegelijk vind ik het ook zeer indrukwekkend. Echt zeer, zeer indrukwekkend. Ik ken geen enkel ander land ter wereld dat dit doet: de volledige populatie omzetten naar een nieuw pensioenstelsel. Ik ken weinig landen die dit op data-vlak überhaupt zouden kunnen. Het is indrukwekkend.

Welke ontwikkelingen of trends van het afgelopen jaar hebben u binnen pensioenen in het bijzonder beziggehouden?
In de Europese context kijk ik vooral naar twee dossiers waar de Europese Commissie en EIOPA vorig jaar mee gestart zijn: het verhaal rond PEPP (het Pan-European Pension Product) en de herziening van de IORP II-richtlijn. Daar maak ik mij wel zorgen om, omdat dat allesbehalve een evidente koers is, vind ik.
Ik ben eigenlijk altijd pro-Europa geweest. Maar met ouder te worden en met meer en meer dossiers te zien, stel ik mij steeds meer vragen over de richting waar Europa naartoe gaat, en of dat wel de juiste richting is. We zitten vaak in een systeem van overregulering.

Hoe kijkt u dan aan tegen de rol van technologie en data binnen pensioenen? Data is ook een thema dat we op 5 maart bespreken.
Er zijn twee elementen die mij daar al heel lang in opvallen.
Ten eerste: we doen steeds meer dingen in het pensioenlandschap omdat het IT-technisch kán. De fijnmazigheid en complexiteit van de regelgeving zijn vaak doorgeduwd, precies omdat het IT-matig mogelijk is. Er waren dingen die 30, 40 jaar geleden gewoonweg niet gebeurden, omdat het niet kon. Een aantal ontwikkelingen zijn dus gewoon IT-driven.
Ten tweede: data en data-clearing zijn zó complex geworden, dat het heel moeilijk is om nog exact te weten hoe die data precies zijn opgebouwd. Dus ik denk dat data echt, echt, echt een groot onderwerp zijn.

Ziet u daarin vooral risico’s, of ook kansen?
Voor invaren zie ik -vandaag- voornamelijk risico’s. Als je zo’n populatie moet invaren, en je moet nagaan wat de waarde is van de huidige rechten om die om te zetten naar toekomstige rechten en dan die brug slaan, dan is het zeer boeiend om te weten hoe dat precies gebeurd is en hoe dat allemaal in z’n werk gaat. Maar dat is natuurlijk een tijdelijk risico. Op termijn is het een stevige basis om terug voor enkele decennia verder te gaan.

Tot slot: welk advies zou u meegeven aan starters en jonge professionals die een carrière in de pensioensector beginnen?
Pensioenen zijn iets heel complex. En hoe meer je erover weet, hoe complexer het wordt. En dat gezegd zijnde: je moet bij pensioenen eigenlijk over een soort drempel heen, een threshold van techniciteit. Pas als je daar over bent, wordt het echt leuk. Maar je moet wel over die drempel. Er zijn veel mensen die in de pensioensector willen beginnen, maar die halen het niet omwille van de hoge techniciteit op een bepaald moment.

Dus: volhouden, die drempel over, en dan wordt het makkelijker en leuker omdat je de techniek beheerst?
Ja. Maar je moet ook gefascineerd zijn door van alles. Je moet gefascineerd zijn door economie, en zeker ook door het actuarieel stuk. Je moet gefascineerd zijn door de onderliggende beleidsstromingen, en je moet ook iets van recht kennen. Die combinatie maakt het heel boeiend, maar ook heel complex.

Dank u, Yves Stevens, voor uw tijd en voor dit pre-event interview. Heel fijn dat u deze inzichten met ons wilde delen, in aanloop naar het Leaders in Finance Pensioen Event 2026.