Fieke van der Lecq

Hartelijk dank, professor Fieke van der Lecq, voor uw tijd. Kunt u zich kort voorstellen en iets vertellen over uw huidige rol binnen het pensioendomein?
Op dit moment heb ik twee rollen in het pensioendomein. Ten eerste ben ik hoogleraar pensioenmarkten aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Pensioenmarkten gaan over alle markten die samen de pensioensector vormen, zowel business to business als business to consumer.

Daarnaast ben ik regeringscommissaris transitie pensioenen. In die rol houd ik overzicht over de hele transitie en rapporteer ik twee keer per jaar aan de minister over de voortgang, de knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen. Die rapportage is openbaar. Ik doe dit onafhankelijk van het ministerie en om een goed beeld te krijgen spreek ik met veel partijen in de sector: van pensioenfondsen en verzekeraars tot vakbonden, IT leveranciers en salarisverwerkers. Het is een tijdelijke functie, bedoeld om de transitie tijdig en zorgvuldig te laten verlopen.

Wanneer loopt die rol af? Is dat pas als de volledige transitie klaar is?
Ja. De functie loopt tot 1 januari 2028.

Wat maakt uw rol binnen de pensioensector voor u persoonlijk interessant en betekenisvol?
Het is betekenisvol omdat pensioen voor veel mensen ontzettend belangrijk is. Als pensioenen goed geregeld zijn, kun je echt verschil maken in het leven van mensen. Dat ik daar een klein stukje aan mag bijdragen, vind ik waardevol.

En het is ook inhoudelijk interessant, omdat ik de markten waar ik op de universiteit mee bezig ben nu in de praktijk zie. Ik maak van dichtbij mee wat er daadwerkelijk gebeurt en kan dat vergelijken met wat ik dacht of verwachtte.

Als we naar de pensioensector in de volle breedte kijken, wat zijn op dit moment de grootste strategische uitdagingen?
Een belangrijke trend is consolidatie, en ook migratie. Een deel daarvan wordt uitgesteld tot na de transitie, maar een deel gebeurt nu al. Dat zien we bij pensioenfondsen én bij uitvoeringsorganisaties, en ook bij premiepensioeninstellingen en algemene pensioenfondsen, inclusief de verschillende kringen binnen die fondsen. Bij verzekeraars is het wat stabieler, simpelweg omdat ze hier minder actief in zijn, maar er gaan hoe dan ook grote bewegingen plaatsvinden.

Wat je ziet, is dat die bewegingen steeds vaker worden gedreven door technologie, met name de administratiesoftware die hiervoor wordt gebruikt. En datzelfde geldt overigens ook aan de kant van het vermogensbeheer: daar zien we eveneens migraties en consolidaties. Kortom, de markten zijn duidelijk in beweging.

En op 5 maart opent u de dag. Welke ontwikkelingen of trends hebben de pensioensector het afgelopen jaar vooral beziggehouden? En wat gaat u daarover, in grote lijnen, in uw keynote vertellen?
In mijn keynote deel ik in elk geval mijn grootste zorg: dat de transitie bij de verzekerde regelingen te langzaam verloopt. Er zijn ongeveer 60.000 contracten en die worden niet snel genoeg omgezet.  De vertraging zit vooral bij werkgevers die zo’n contract met een verzekeraar hebben afgesloten. Daar zie ik veel uitstelgedrag. Mijn zorg is dat werkgevers te laat in beweging komen, vervolgens geen goede adviseur meer kunnen vinden omdat die vol zitten, en dat we met elkaar de deadline niet halen. Ik vraag hier al langer aandacht voor, maar dit blijft voor mij het belangrijkste punt.

Ik verwacht daarnaast dat het gesprek ook zal gaan over de spanningen en dynamiek in de sector van uitvoeringsorganisaties. Dat maakt het voor pensioenfondsen soms extra spannend. Maar mijn grootste zorg ligt echt bij de verzekerde regelingen.

Over technologie en data in pensioenen: ziet u daarin vooral kansen, of juist ook duidelijke risico’s?
Het is eigenlijk allebei: er zijn duidelijke kansen én risico’s. IT kan enorm helpen, zeker met nieuwe software en administratiesystemen. Dan kun je afscheid nemen van oude legacy en echt een schone start maken. Veel van die systemen zijn bovendien speciaal ontwikkeld voor de nieuwe regelingen, en dat geeft veel nieuwe mogelijkheden.

Daarnaast geldt dat, naarmate regelingen meer gestandaardiseerd worden, het ook makkelijker wordt om tussen systemen te wisselen. Dat kan de sector flexibeler maken.

Tegelijkertijd zijn er reële risico’s. Denk aan cloudopslag, geopolitieke afhankelijkheden, informatiebeveiliging en het mogelijke misbruik van data. En bij AI speelt ook een heel praktische vraag: wat willen mensen eigenlijk? Vinden ze contact met een chatbot prima, of hebben ze liever een mens aan de lijn? Dat soort keuzes en verwachtingen moeten de komende jaren verder uitkristalliseren.

Tot slot: welk advies zou u starters of jonge professionals meegeven die een carrière in de pensioensector overwegen?
Mijn advies aan starters en jonge professionals zou zijn: leer ‘pensioens’ praten. Je kunt het vergelijken met emigreren naar een ander land. Als je daar wilt inburgeren, begin je met de taal te leren en goed te observeren hoe mensen die taal gebruiken. Pensioenen vormen eigenlijk ook een soort ‘land’. Toen ik me omschoolde naar de pensioensector, ben ik als eerste ‘pensioens’ gaan leren. Pensioens is een taal, met woorden die een specifieke betekenis hebben. Er zijn zelfs dialecten: pensioenfondsen en pensioenverzekeraars gebruiken soms andere termen, maar net een andere betekenis. Dus leer ook de dialecten in die taal en je zult sneller begrijpen, begrepen worden en je plek vinden in die sector. Net als bij het leren van een vreemde taal kost dit een paar jaar, maar je kunt relatief snel op gang komen en dan wordt het steeds leuker.  

Hartelijk dank, Fieke van der Lecq, voor dit pre-event interview. 
Advies van vorig jaar, maar was zo mooi dat ik deze nogmaals heb toegevoegd