Edith Maat

Hartelijk dank, Edith Maat, dat u tijd vrijmaakt voor het Leaders in Finance pre-event interview. 

Allereerst: zou ik u mogen vragen uzelf kort te introduceren en iets te vertellen over uw huidige rol binnen het pensioendomein?
Ik ben Edith Maat, algemeen directeur bij de Pensioenfederatie, de koepelorganisatie van pensioenfondsen. Vrijwel alle Nederlandse pensioenfondsen zijn bij ons aangesloten.
De Pensioenfederatie behartigt de belangen van de pensioenfondsen, zowel in Den Haag als in het Europese speelveld: bij ministeries, de Eerste en Tweede Kamer en bij toezichthouders. Daarnaast ondersteunen we de sector ook met servicedocumenten. Verder zijn we het gezicht en de stem van de sector richting media en het algemene publiek.
We zijn  een sector ván, vóór en dóór de sector:via commissies en werkgroepen werken leden  actief mee. Op die manier komen we gezamenlijk tot de juiste resultaten.

Ja, dat klinkt heel leuk en uitdagend, juist omdat u met veel verschillende stakeholders te maken heeft. Kunt u iets persoonlijks vertellen over uw rol binnen de pensioensector? Wat maakt dit werk voor u betekenisvol en interessant?
In mijn carrière staat het werken aan maatschappelijk relevante thema’s centraal. Pensioen is daarvan een goed voorbeeld: het raakt iedereen,  en er spelen uiteenlopende vraagstukken, variërend van beleggingen tot de pensioenhervorming en duurzaamheid. Nou, de rode draad in mijn carrière is dat ik graag werk aan onderwerpen die maatschappelijk relevant zijn en er écht toe doen voor mensen in Nederland. Pensioen is daarin bij uitstek zo’n thema. Het is bovendien een uitdagend onderwerp, omdat het zo breed is en er veel vraagstukken spelen: alles rondom beleggen in Nederland, maar ook de pensioenhervorming met de Wtp en duurzaamheid.
Hoewel het onderwerp voor veel mensen ‘ver van hun bed’ lijkt, is het juist belangrijk zoveel mogelijk werknemers en werkgevers hierbij te betrekken. Die uitdaging, gecombineerd met de maatschappelijke impact maakt dit werk voor mij betekenisvol.

Wat ziet u op dit moment als de grootste strategische uitdaging binnen het pensioendomein, of de pensioensector?
De sector is natuurlijk volop bezig met de pensioenhervorming, een belangrijke strategische transitie. Na de Wtp verwachten we ook weer nieuwe ontwikkelingen. We zien een verdere consolidatie: het aantal fondsen en PUO’s neemt af, wat nieuwe vraagstukken met zich meebrengt Ook de veranderende geopolitieke context beïnvloedt onze sector. We zijn echt in een ander speelveld beland. Ook daar moeten we over nadenken. Wat betekent dit voor pensioenfondsen?
Afgelopen jaar zijn we samen met de sector aan de slag geweest om de nieuwe strategische visie voor de Pensioenfederatie te formuleren, dus  op sectorniveau. Daarin hebben we drie belangrijke opgaven benoemd.
De eerste opgave is blijvend uitdragen van het belang van  solidariteit en collectiviteit . Door de arbeidsvoorwaarde pensioen samen te regelen, het not-for-profit te organiseren en risico’s met elkaar te delen levert het meerwaarde op voor iedereen.  
De tweede is doorontwikkeling van de persoonlijke dienstverlening. ‘Bedrag ineens’ staat voor de deur: wat betekent dit voor keuzebegeleiding? En wat verwachten deelnemers  van pensioenfondsen als het gaat om dienstverlening? Mensen zijn de dienstverlening van andere organisaties gewend, zoals bol.com en Coolblue. Zij hebben dus een behoorlijk hoog verwachtingsniveau. Hoe speel je daar als sector op in?
De derde opgave is inspelen op  technologische ontwikkelingen, zoals AI. Wat betekenen die? Waar liggen de kansen, maar ook de risico’s? En hoe ga je daar als sector in opereren?
Dat zijn drie speerpunten waar we de komende vier jaar extra aandacht aan geven in ons werkprogramma.

U noemde net ook technologie en data. Hoe kijkt u daar tegenaan? Ziet u vooral kansen, of vooral risico’s?
Ik ben van nature een optimistisch mens, dus ik zie in eerste instantie vooral de kansen. Al vraagt de huidige tijd ook om aandacht voor risico’s, zoals cybersecurity.
Een concreet voorbeeld van een kans is Nexus; het programma voor structurele gegevensuitwisseling tussen fondsen. Dit maakt het mogelijk deelnemers beter te begeleiden bij keuzes. Waarschijnlijk zijn daar ook efficiëntieslagen te maken. Dus gegevensuitwisseling, standaardisering: dat zijn echt kansen voor ons richting de toekomst.

Fijn om te horen dat u in ieder geval optimistisch bent, want daar kunnen we in deze tijd veel aan hebben. Welke ontwikkelingen of trends van het afgelopen jaar hebben u binnen de pensioensector bijzonder beziggehouden?
Wtp staat natuurlijk met stip bovenaan. Per 1 januari 2025 zijn de eerste koplopers overgegaan, en afgelopen jaar nog eens 24 fondsen. Dit betekent dat inmiddels meer dan helft van de werkenden en gepensioneerden over zijn. Zonder noemenswaardige problemen. Bovendien – mede dankzij positievere ontwikkelingen op de financiële markten- met mooie verhogingen.
Daar wordt door de hele sector, maar ook door ons als Pensioenfederatie, keihard aan gewerkt. We zijn met elkaar aan het ontdekken: hoe werkt die wet nou precies? En hoe doe je dat invaren op een goede manier? Hoe zorg je ervoor dat de belangen van de deelnemers goed worden behartigd, en dat die evenwichtige belangenafweging ook  goed plaatsvindt?
Dat is af en toe ook wel  stoeien met de toezichthouders, dus daar trekken we  samen in op. Dat was heel intensief. Je ziet wel dat dat zijn vruchten afwerpt. Ik verwacht dat het voor de fondsen die aankomend jaar gaan invaren, gemakkelijker wordt, omdat je elkaar steeds beter weet te vinden.
Tegelijkertijd waren we ook bezig met het voorbereiden van onze strategische agenda. Net zoals jullie kijken wij natuurlijk ook steeds: wat komt er uit Amerika, en wat gebeurt daar? Ik kan me nog herinneren dat we met de scenario’s voor onze strategische visie bezig waren, en dat we daar best wilde scenario’s in hadden zitten, ook rond geopolitiek. Het is echt ongelooflijk hoe snel dat dan toch al op je afkomt.

En tot slot: welk advies zou u willen meegeven aan starters of jonge professionals die een carrière in de pensioensector overwegen?
Nou, dan zijn ze al heel ver als ze echt al overwegen om een stap in de pensioensector te zetten! Dan zou ik zeggen: doen! Het is een heel mooi, breed terrein waarin heel veel verschillende expertises gevraagd worden. Ik heb me nog geen seconde verveeld in de pensioensector. En ik leer  nog iedere dag. Dus het is  een heel mooi veld.
Wij zitten eigenlijk vooral nog in de stap daarvoor: hoe krijg je pensioen op het netvlies bij jonge professionals die het helemaal nog niet in beeld hebben? Op dezelfde dag als het congres hebben we ook studenten van studievereniging In Duplo bij ons over de vloer. Dat zijn studenten die in Rotterdam zowel rechten als economie studeren. Zij hebben vaak nog helemaal geen idee hoe leuk dat pensioenterrein is. Wij laten ze dan een casus doen, en dan ontdekken ze gelijk hoe interessant het is, zeker wanneer de casus ook politiek relevant is. Dat illustreert goed hoe wij als Pensioenfederatie opereren.

Edith Maat, hartelijk dank voor dit interview, en ik kijk uit naar een leuk vervolg op het Pensioen Event op 5 maart.